راه های افزایش عزت نفس کودک چیست؟

ای کاش قبل از اینکه بچه دار بشیم کمی به این فکر کنیم که آیا توانایی تربیت کردن او را داریم.

ای کاش از خودمان بپرسیم که آیا همه منابع لازم را جهت صحیح تربیت کردن کودک مان داریم یا خیر؟

آیا معیار ها و نکاتی که قرار است به او آموزش دهم را خودم رعایت می کنم؟

زمانی که یک کودک به درستی تربیت نشود در آینده درگیر مشکلاتی می شود که خودش هم علتش را نمی داند. دائما به دنبال دلایل بیرونی می گردد در حالی ایراد در درون اوست. ایراد در تربیت اوست.

نحوه تربیت یک کودک می تواند هم شگفتی بیافریند هم فاجعه :

نحوه تربیت یک کودک به قدری مهم است که می تواند باعث شود آن کودک در آینده تبدیل به یک نابغه و یا یک جانی شود. شاید عده ای فکر کنند که در این گفته اغراق وجود دارد. اما من (حامدمتین) در درست بودن آن تردید ندارم.

شاید بهترین مثال سوراخ جوراب باشد. وقتی جوراب سوراخ می شود اگر آن را ندوزید به مرور سوراخ بزرگ و بزرگتر می شود تا آنجا که دیگر قابل استفاده نیست. وقتی در تربیت کودکی کوتاهی شود، روزنه ایجاد شده تحت اثر این کوتاهی در آینده آنقدر بزرگ می شود که برطرف کردن آن بسیار مشکلتر از آن است که فکرش را بکنیم.

بزرگ ترین خدمت و لطف والدین به یک کودک چیست؟

بی تعارف بزرگ ترین خدمت، تربیت صحیح است. اما یکی از مصداق های تربیت درست این است که کودک را با عزت نفس بار بیاوریم. و به نظرم یک کودک با عزت نفس می داند و می تواند که در آینده سرافزار و خوشبخت شود. شاید بپرسید که چرا اینطور فکر می کنم. اگر ویدئوی زیر را تماشا کنید شما هم دلیل این گفته را خواهید دانست.

متن این ویدئو جهت مطالعه برای علاقه مندان به مطالعه متن :

سلام می کنم به همه کاربران سایت حامد متین دات کام و همه عزیزانی که در حال تماشای این ویدئو هستند.

من حامد متین هستم، مدرس مهارتهای عزت نفس و اعتماد به نفس و مهارت‌های فردی

امیدوارم هرجا که هستید حالتان عالی باشد. چند وقتی بود که کاربران عزیز سایت و کانال از من می خواستند که درمورد اینکه چطوری عزت نفس کودکان را افزایش دهند صحبت کنم. حالا فرصتی شده تا در این مورد که بسیار بسیار مهم هم هست، مطالبی را با شما عزیزان به اشتراک بگذارم.

در چه صورت یک کودک در زندگی آینده اش با عزت نفس می شود؟

در مورد اینکه چطوری عزت نفس کودکان را افزایش دهیم اولین مسئله‌ای که باید به آن توجه کنیم این است که در چه صورتی یک کودک در زندگی آینده باعزت نفس می شود؟

بهترین کاری که یک پدر و مادر می‌توانند برای با عزت نفس شدن فرزندشان انجام دهند این است که از او یک فرد مستقل بسازند.نه اینکه در آینده فقط از نظر مالی مستقل شود بلکه بتواند از نظر روانی و عقلی هم تبدیل به یک بالغ مستقل شود. یعنی اینکه :

بتواند خودش به تنهایی تصمیمات درست بگیرد

بتواند با چالش‌های زندگی به شکلی سازنده و موثر برخورد کند

اگر کنکور داشت و در کنکور موفق نشد، بداند که چه طوری با این مسئله ای که اتفاق افتاده است برخورد کند

اگر با دوستش دعواش شد بداند که واکنش درست در حین دعوا و بعد از دعوا چه میتواند باشد

اگر اشتباهی را مرتکب شد بداند که چطور با خودش برخورد کند، چطور اشتباه را بپذیرد و چطور آن را جبران کنند

و اینکه با بحران ها برخورد صحیح داشته باشد

کودک باید یک بالغ مستقل باشد :

وقتی می گوییم کودک را مستقل بار بیاوریم یعنی اینکه بتواند همه این کارها را در آینده انجام دهد. در واقع مهارت انجام همه این کارها را داشته باشد. کودک در صورتی با عزت نفس می سود که یک بالغ مستقل بار بیاد نه یک بالغ وابسته.

اگر دانشجو شده و برای گرفتن تصمیماتی که فقط به خودش مربوط است به دیگران وابسته است، کاملا مشخص است که عزت نفس بالایی ندارد.

و سوال بعدی این است که :

چرا مهم است کودک عزت نفس داشته باشد؟

من برای اینکه به این سوال پاسخ دهم یک خاطره برای شما تعریف می کنم تا بهترین پاسخ ممکن به این سوال را داده باشم.

یک بار من داشتم تلویزیون تماشا می کردم و دیدم از یکی از مدیران یک مدرسه اروپایی سوالی پرسیده شد. سوال این بود :

مهمترین هدف شما در مدرسه چیست؟

جوابی داد که بسیار برای من جالب بود و واقعا لذت بردم. مدیر گفت مهمترین هدف ما در مدرسه این است که :

کودکان را آموزش دهیم که اعتماد به نفس و عزت نفس بالایی داشته باشند تا در آینده هر کاری که دلشان خواست بتوانند انجام دهند

نه اینکه لزوما تاکید بر روی درس خواندن باشد. نکته ای که اینجا برای من جالب بود این بود که هدف ایشان این نبود که کاری کنیم کودکان نتایج امتحانات شان خوب شود، کودکان بتوانند در امتحانات آینده مثل کنکور موفق باشند، یا کاری کنیم که در درس های ادبیات و ریاضی و و و و درس های دیگر موفق باشند. بلکه گفت ما می‌خواهیم کاری کنیم که کودکان عزت نفس و اعتماد به نفس بالایی داشته باشد تا در آینده بتوانند هر کاری دوست داشتند انجام دهند.

و به نظر من این مهم ترین و بهترین هدفی است که همه ما می‌توانیم در تربیت کودکان مان داشته باشیم.

اجازه بدهید یک سال دیگر از شما بپرسم و قبل از اینکه من راهکارهای افزایش عزت نفس را به شما بگویم دوست دارم به آن پاسخ دهید:

به نظر شما کدام از عواملی که در تصویر می بینید به صورت قطعی روی عزت نفس کودک تاثیرگذارند؟

اینکه کودک از یک خانواده ثروتمند باشد پس عزت نفس بالایی در آینده خواهد داشت؟

آیا این که پدر و مادرش تحصیلات بالایی داشته باشند، کجا زندگی می کنند و از نظر فرهنگی، اجتماعی و جغرافیایی کجا زندگی می کنند

اینکه از چه طبقه اجتماعی هستند و جایگاه پدر و مادر از نظر اجتماعی کجاست؟

شغل پدرش چی؟ آیا شغل پدر در عزت نفس کودک تاثیر گذار است؟

و مورد آخر اینکه حضور دائمی مادر در منزل. آیا کودکانی که مادرشان خانه‌دار و حضور دائمی در منزل دارد، عزت نفس بالاتری دارد یا خیر.

من چند ثانیه سکوت کنم تا شما این عوامل را یک بار دیگر نگاهی بیندازید و به آنها فکر کنید. سپس پاسخ سوال را خواهم داد.

….

و اما پاسخ سوال :

دوستان جالب است بدانید که هیچ کدام از این عواملی که در تصویر می بینید از نظر آقای کوپر اسمیت( یکی از افرادی که در زمینه عزت نفس واقعا کارهای زیادی انجام داده و از روانشناسان به نام دراین زمینه هستند) تاثیرگذار نیستند.

نه به این معنا که اصلا تاثیرگذار نیستند، بلکه به صورت قطعی تاثیرگذار نیستند. ما نمی توانیم بگوییم کودکی که در یک خانواده ثروتمند بزرگ شده در آینده عزت نفس دارد. کودکی که پدر مادرش تحصیلات پایینی دارد حتما عزت نفس پایینی هم خواهد داشت. ما نمی توانیم اینها را بگوییم.

ایشان گفتند که آنچه که درباره عزت نفس کودک در آینده بسیار تاثیرگذار است این مورد است:

کیفیت رابطه ما با کودک

منظور از “ما” در این جمله چیست؟

منظور از ما،  والدین و همه کسانی که با کودک ارتباط زیادی دارند مثل پدر بزرگ مثل مادر بزرگ مثل معلم مدرسه.

نهایتا بدانید که کیفیت رابطه مما مهم است نه عواملی که گفته شد.اما باز هم تاکید می کنم عواملی که دیدید نه به این معنا که هیچ تاثیری در عزت نفس کودک دارند به آن معناست که به صورت قطعی تاثیر ندارند.

یک پیام خیلی مهم :

این مورد یک پیام مهم برای ما داشت. گرچه آنچه که در کودکی برای ما اتفاق افتاده در آینده ما بسیار تاثیرگذار بوده است، اما نمی‌توانیم اینها را بهانه کنیم برای اینکه الان روی عزت نفس خودمان کار نکنیم. نمی‌توانیم بگوییم چون پدرم پولدار نبود، چون پدر و مادرتحصیلات نداشتند، چون جایگاه اجتماعی خوبی نداشتیم، چون مادرم خانه نبود و سر کار می رفت.

نمی‌توانیم از اینها برای خودمان بهانه بسازیم که الان عزت نفس خودمان را نسازیم. زیرا این عوامل تاثیر قطعی روی عزت نفس ندارند.

منظور از کیفیت روابط ما با کودک چیست؟ و عوامل مهم و موثر در عزت نفس کودک کدامند؟

عوامل مهم در افزایش عزت نفس کودک را با شما به اشتراک می گذارم تا بدانید چطور می‌توانیم عزت نفس کودکمان را افزایش دهیم.

۵ عامل را آقای اسمیت که در تصویر قبلی ایشان را معرفی کردم عنوان کرده اند.

عامل اول در افزایش عزت نفس کودک :

۱. فکر، احساس و ارزش یک کودک را به عنوان یک انسان بپذیریم :

در واقع کودک این احساس را داشته باشد که به طرز فکر او احترام می گذاریم، به احساسش احترام می گذاریم.

به عنوان مثال اگر کودک یک جوجه خروس خرید و جوجه خروسش مُرد و  او نشست گریه کرد، بهش نگید:

برای چی گریه می کنی، یک جوجه خروس بود دیگه، خب یکی دیگه برات میخرم.

بلکه با او همدلی کنید اون جوجه خروس خیلی برایش مهم بوده است. به جای اینکه احساساتش را نادیده بگیریم، آن را بپذیریم و با او همدلی کنیم. یادتان باشد اگر به طرز تفکر، احساسات و ارزش کودک توجه نکنیم ، احساس عدم امنیت می‌کند، می ترسد از ابراز احساسات و این مسئله در آینده میتواند باعث اضطراب شدید در او شود.

اگر فردی در دوران کودکی در معرض اضطراب بزرگ شده باشد و برای فرار از این اضطراب راهی نداشته باشد، مطمئن باشید که با یک احساس درماندگی در آینده بزرگ می شود.

اگر شما از کودک بخواهید که احساساتش را مطابق با میل شما بروز دهد، آن موقع او احساس پذیرش نمی کند. احساس نمی کند به عنوان یک انسان همه مواردی که به او مربوط می شود برای شما قابل پذیرش باشد. ممکن است گاهی ممکن است احساسات کودک متفاوت از آن چیزی باشد که ما انتظار داریم، اما یادمان باشد که اگر تفاوت ها را بپذیریم عزت نفس کودک فرصت رشد پیدا می کند.

عامل دوم در افزایش عزت نفس کودک :

 ۲. محدودیت‌هایی که برای کودک در نظر می‌گیریم واضح و منصفانه باشد

من با آزادی نامحدود مخالفم اما با محدودیت‌هایی که واضح نیستند هم مخالفم. کودک باید دقیقا بداند شما از او چه انتظاری دارید و محدودیت شما کاملا برایش تعریف شده باشد. اگر شما محدودیتی که برایش در نظر می‌گیرید تعریف شده نباشد دچار سردرگمی و عدم امنیت خاطر می شود.

معیارها و محدودیت ها چگونه باید باشند؟

نه انقدر سطح بالا  که دست نیافتنی باشند و  نه آنقدر سطح پایین که کودک برای رسیدن به آنها لازم نباشد هیچ تلاشی بکند. برای اینکه بدانید چگونه باید یک معیار درست برای او در نظر بگیرید، این پرسش را از خودتان داشته باشید :

آیا به خاطر خودم و به اینکه به دیگران نشان دهم که فرزند من چنین است و چنان است دارم این معیارها را برای او نظر می‌گیرم و یا برای پیشرفت و با عزت نفس شدن خود کودک؟؟

این خیلی مهم است که شما هر معیار و محدودیتی که برای او در نظرمی گیرید این پرسش را از خودتان داشته باشید.

عامل سوم در افزایش عزت نفس کودک :

۳. به کودک احترام واقعی بگذاریم :

منظور از احترام واقعی چیست؟

منظور این است که احترامی که به کودک می گذاریم از جنس احترام به بزرگترها باشد.

تا حالا دیدید وقتی عده‌ای از بزرگترها نشسته اند و فرد دیگری وارد جمع آنها می‌شود همه به احترام او بلند می‌شوند. اما اگر کودک وارد آن جمع شود همه به احترام بلند می‌شوند؟؟

یادمان باشد یک کودک نیاز بیشتری به احترام دارد تا یک بزرگتر. پس به کودکان هم دقیقا مثل بزرگترها و حتی بیشتر از بزرگ‌ترها احترام بگذاریم.

مورد بعدی اینکه هیچوقت، هیچوقت کودک را مسخره و تحقیر نکنید.

مسخره و تحقیر کردن یک اثر بسیار بدی روی کودکان دارد که ممکن است تا آخر عمرشان  آن را فراموش نکنند. در کتاب مهمتر از مهم یکی دو مورد از این حالات در مورد زندگی خودم تعریف کرده ام.

آیا تا به حال کتاب مهمتر از مهم را مطالعه کرده اید؟

خاطره گاو پرنده :

اما اجازه دهیدخاطره ای جالب برای شما تعریف کنم. این خاطره نشان می‌دهد که چطوری باید با کودک برخورد کنیم. یادم می‌آید فرزند یکی از اقوام ما یک پیام بازرگانی از تلویزیون دیده بود که در مورد لبنیات بود.در آن پیام که به صورت انیمیشن بود نشان داده بود که گاوها پرواز می کنند.

یک روز که با مادر بزرگش نشسته بود به مادربزرگ گفت کاش من گاو بودم. مادربزرگ از او پرسیده بود که چرا می خواهی گاو  باشی؟

او پاسخ داده بود به خاطر اینکه دوست دارم گاو باشم تا بتوانم پرواز کنم. مادر بزرگ برای او توضیح داده بود که عزیزم گاوها پرواز نمی کنند و آنچه که دیدی واقعی نیست. اگر مادربزرگ به کودک می خندید و او را مسخره می کرد و می گفت که گاوها که پرواز نمی‌کنند، فکر می‌کنید چه اتفاقی می افتاد؟

کودک خیلی ناراحت میشد. اما او از کودک پرسید چرا دوست داری گاو باشی.این است احترام واقعی به کودک ، این است مسخره نکردن طرز فکر و بیان کودک.

خورشید آبی رنگ :

اگر بخواهم یک مثال دیگر بزنم فرض کنید کودک یک نقاشی کشیده و در آن در آن خورشید را آبی رنگ نقاشی کرده است. نخندیم بهش و مسخره اش نکنیم.بلکه ازش بپرسیم چرا خورشید را آبی رنگ کرده. شاید دلیلی برای این کار داشته است. همانطور که اگر یک بزرگ‌تر یک تابلو کشیده بود و در آن خورشید را آبی رنگ کرده بود شما ازش می‌پرسیدید چرا خورشید را آبی رنگ کرده است.

مورد سوم در احترام واقعی به کودک این است که خواسته ها و نیازهای کودک را جدی بگیریم.

با این کارتان کودک احساس مهم بودن را از سمت شما دریافت می‌کند. نمی گویم همه خواسته ها و نیازهایش را برآورده کنیم. اما زمانی که نمی توانیم خواسته ای را برآورده کنیم با او صحبت کنیم و بهش بگیم که الان نمی‌توانم خواسته تو را برآورده کنم، ولی زمانی که بتوانم این کار را انجام دهم، حتما آن را برای تو انجام خواهم داد.

روی چیزی که می خواهید تمرکز کنید

مورد بعدی  در احترام به کودک این است که اگر می‌خواهیم کودکتان کاری را که شما دوست دارید و به نظرتان درست هم هست انجام دهد، پس روی چیزی که می‌خواهیم تمرکز کنیم نه چیزی که نمی خواهیم. اگر می‌خواهید کودکتان مودب باشد پس به خاطر ادبش تشویقش کنید نه اینکه فقط به خاطر بی ادبی تنبیهش کنید. اگر می خواهید مسئولیت‌پذیر باشد پس به خاطر مسئولیت‌هایی که در حد توانش به او می دهیم و درست انجام شان می دهد تشویقش کنیم نه همیشه به خاطر بی مسئولتی هایش تنبیه.

نمی‌گویم کودک را به هیچ عنوان تنبیه نکنید. اما سعی کنید بیشتر تمرکز کنید روی چیزهایی که می‌خواهیم و او را به خاطر کار درستی که انجام میده تشویقش کنید تا دوباره آن کار را تکرار کند.

کودکان شما از بقیه کودکان مهم ترند

خیلی از پدر مادر ها را می بینیم که با فرزندان همسایه و فامیل رفتار بسیار محترمانه تری دارد تا با فرزند خودشان. فرزند همسایه شما  همیشه با شما زندگی نمی کند، این کودک شماست که از آن برای شما باید مهم تر باشد. باید به او احترام بیشتری بگذارید. خواهش می کنم اگر شما از آن دسته آدم هایی هستید که به کودک خودتان کمتر از کودکان فامیل و همسایه تان احترام می گذارید، از شما می خواهم حداقل به اندازه ای که به آنها احترام می گذارید به کودک خود احترام بگذارید.

کودک زمانی که ببیند شما به همه بچه ها احترام میگذارید اما به او نه دچار حسادت ، سرخوردگی و احساس عدم ارزشمندی می‌شود.

با کودک بحث و گفتگو کنید

راجع به روابطش، راجع به درس، راجع به دوستان، راجع به اینکه وقتی بیرون میرود چه کار میکند و در مورد کارهایی که انجام می دهد با او حرف بزنید. برایش وقت بگذارید، با او بحث کنید. این کار باعث می‌شود او واقعاً احساس مهم بودن و ارزشمند بودن داشته باشد.

عامل چهارم در افزایش عزت نفس کودک :

۴. از کودک انتظارات سطح بالا داشته باشید

ما باید انتظارات سطح بالایی از رفتار و عملکرد کودک مان داشته باشیم. اینکه بگوییم مهم نیست، اشکال نداره، سخت نگیر، برای رشد او بی فایده است. اما وقتی که انتظارات را به طور محترمانه با کودک در میان بگذارید، می‌داند که شما از او چه می‌خواهید.

یادتان باشد شما باید از کودک تان بخواهید به بهترین شکل ممکن خود ظاهر شود، نه شبیه بقیه بچه ها باشد. فرزندتان را طوری تربیت کنید که برای رویارویی با چالش های زندگی آینده خودش بزرگ شود، نه برای خوشایند فامیل و اطرافیان.

پدربزرگش دوست دارد دکتر شود…!

مادربزرگش دوست دارد مهندس شود…!

ببینید خودش چه چیزی دوست دارد. اینکه پدربزرگ و مادربزرگ چی دوست دارند، خیلی اهمیت ندارد.  قرار است فرزند شما با شغل و رشته ای که انتخاب می کند، تا آخر عمر زندگی کند. و همچنین قرار است خود او همه پیامدهای منفی و مثبت آن را بپیذیرد نه پدربزرگ مادربزرگ و بقیه. پس ببینید که خودش چی دوست دارد و او را آماده کنید برای رویارویی با چالش های مربوط به خودش.

منظور از انتظارات سطح بالا چیست؟

گفتیم که از کودک انتظارات سطح بالا داشته باشید. یعنی چی؟

یکی از مواردی که مصداق بارز این انتظارات سطح بالا است این است که از کودک بخواهیم در کار خود موفق باشد، نه اینکه کامل باشد. انتظار کامل بودن باعث می شود که کودک دچار کامل گرایی شود. و این کمال گرایی به شدت به آینده و احساسات کودک ضربه می زند.

اگر به عنوان مثال در کارنامه اش هفت تا ۲۰ و دو تا ۱۷ داشت به جای اینکه روی هفت تا ۲۰ تمرکز کنیم روی دو تا ۱۷تمرکز نکنیم. روی بیستها تمرکز کنید. به خاطر ۲۰ ها تشویقش کنید تا سعی کند برای دوتا ۱۷ بیشتر وقت بگذارد. اگر می گویم روی تا ۱۷ ها تمرکز نکنید علتش این است که شاید به خاطر ضعیف بودن در آن دو درس نبوده که نمره پایین گرفته بلکه ممکن است به آنها علاقه نداشته است. البته حتماً علت اینکه چرا این دو درس را نمره پایین گرفته جویا بشید اما خواهشا تمرکز روی نمرات خوب کودک باشد.

عامل پنجم در افزایش عزت نفس کودک :

۵. خودتان با عزت نفس باشید

اما مورد پنجم.  بهترین الگو برای با عزت نفس شدن کودک این است که پدر مادر کودک، والدین کودک خود عزت نفس بالایی داشته باشند. هیچ چیز به اندازه عملکرد پدر و مادر روی کودک تاثیرگذار نیست. اگر شما به کودک یک حرفی می زنید اما برخلاف آن عمل می کنید، مطمئن باشید کودک به عملکرد شما توجه میکند. نه حرف شما.

والدین بهترین الگو برای القای احساس ارزشمندی و توانمندی به کودکشان هستند و مادری که از این دو منبع مهم یعنی احساس ارزشمندی و توانمندی بی‌بهره است، نمی تواند فرزندش را با این منابع تغذیه کند.

مادری که شیر ندارد :

مادری را در نظر بگیرید که نوزادی به دنیا آورده اما شیر ندارد که به او بدهد. از شیری که ندارد چطور میخواهد کودک را تغذیه کند. مادری که عزت نفس ندارد چطور می خواهد عزت نفس فرزندش را با عملکردی که نشان از عزت نفس دارد تقویت کند .مادری که خودش شیر ندارد مجبور است از منابع دیگری استفاده کند مانند شیر گاو و شیرخشک. مادری که خودش عزت نفس ندارد، مجبور است از منابع دیگر استفاده کند، به جای اینکه تلاش کند کودک را با عملکرد خودش با عزت نفس بار بیاورد،

دیگران را جلوی کودک خراب می کند

پدر بچه را تحقیر می کند و به او می گوید تو مثل بابات نباش

وقتی بچه یک کار اشتباه را انجام می دهد و مقصر است از او حمایت بیجا می کند

در واقع چون خودش عزت نفس ندارد، از منابع دیگر استفاده می‌کند. اما نمیداند که منابع دیگ، کودک را با عزت نفس بار نمی‌آورد.

و اما حرف آخر

اگر وقت نداری لطفاااااا بچه دار نشو…!!

اگر می خواهید فرزندتان در آینده فردی با عزت نفس و موفق باشد، خوشحال باشد و خوشبخت، باید برای کودک وقت بگذارید. باید برای تربیت او از همه منابعی دارید استفاده کنید و مطمئن باشید که اگر روی کودک سرمایه گذاری کنید، نتیجه را هم خود شما و  هم کودک خواهید دید. به موارد گفته شده حتما دقت کنید. اون ۵ موردی که گفته شد را در تربیت کودک حتما لحاظ کنید. البته اگر می خواهید کودک تان در آینده فردی با عزت نفس، مقتدر و مستقل باشد.

خیلی دوستتان دارم.

امیدوارم هرجا هستید پرنشاط و سرشار از عزت نفس باشید.